Gmina Sośnie w najdawniejszych czasach porastana była przez puszcze nadbarycką, obszar licznych bagien, mokradeł
oraz strumieni, dopływów głównej rzeki w dolinie - Baryczy. Takie warunki mogły pozwolić na osiedlanie
się tutaj pierwotnych plemion na co wskazują liczne badania archeologiczne. Wskazują one, że obszar ten był penetrowany już w
okresie mezolitu i neolitu (8000-1750 r. p.n.e). Ślady osiadłego trybu życia znajdują się głównie w pobliżu rzek i strumieni.
Epoka brązu zostawiła po sobie znacznie mniej śladów. Zdecydowana ich większość to te z okresu
kultury łużyckiej (1200-650r.p.n.e). Kolejny etap zahamowania rozwoju przychodzi na okres epoki żelaza (650-375r.p.n.e.).
Następnie w pobliżu pojawia się szlak bursztynowy, którym swoje karawany prowadzili kupcy rzymscy i arabscy. Wtedy to nastąpiło ożywienie
związane z wpływami rzymskiej kultury.
Szlak Bursztynowy
Podczas prowadzenia prac wykopaliskowych pozyskano liczne i wartościowe zabytki oraz typowe dla okresu rzymskiego zapinki, sprzączki od pasów,
fragmenty naczyń, szklane paciorki a także bardzo cenne fragmenty waz, mis, dzbanów glinianych.
Zdobienia jakie znajdowały się na tychże przedmiotach zawierały scenki z życia codziennego starożytnych
ludzi. Koło Pawłowa np. wydobyto fragmenty przyozdobione scenami z polowania na dzikie zwierzęta, muzyków grających na flecie,
rzymską boginię Wiktorię. Znaleziono również fragmenty naczyń z brązu i szkła. Odkrycia te dotyczą okresu
II - III wieku naszej ery. W znaczny sposób przyczyniły się one do lepszego poznania przeszłości regionu, kraju oraz
środkowej europy w początkach naszej ery.
W okresie VII - IX w. powstają w gminie pierwsze osady otwarte, a następnie otoczone palisadami, wałami ziemnymi (okolice wsi Sośnie, Młynik, Chojnik, Kuźnica Kącka, Bogdaj).
Odkryto m.in. piece w formie dołów pełnych żużla (produkcja żelaza). Piec odkryty w Bogdaju, zachowany był w formie prostokątnego
wgłębienia z gliny z zawartością żużla. Zawierał on fragmenty dysz i węgielki drzewne.
Gęsta sieć małych kanałów wodnych pozwoliła by w regionie mogły powstawać stawy hodowlane. W XIII wieku
Cystersi budowali już groble i regulowali rzeki. Tworzyli stawy ponieważ zgodnie z przyjętymi zasadami
pościli przez cały rok. Karp był więc jednym z ich podstawowych pokarmów. Być może i stawy
możdżanowskie powstawały w tym właśnie
okresie.
W późniejszych wiekach obszar gminy Sośnie przechodził pod wpływy to Śląska, to Wielkopolski. W okresie wojen i rewolucji
tereny te były świadkiem przemarszów różnych wojsk.
W XVIII wieku doszło do zmian administracyjnych na skutek których powstał
powiat Odolanowski (linia wsi Bledzianów, Szklarka Przygodzka, Granowiec, Młynik, Bogdaj) graniczący z sycowskim (obejmował m.in.
Śośnie, Chojnik, Kąty Śląskie, Konradów, Cieszyn).Po zajęciu wielkopolski przez prusaków normą stało się ograniczanie praw polaków
oraz zniemczanie ich nazwisk (Gonschorek, Garnzareck). Zniemczeniu uległy też nazwy miejscowości.
Mapa z 1880 roku (www.gross-wartenberg.de)
Na początku XVIII wieku Sośnie stają się własnością księcia Wilhelma, który zakłada tu Hutę Żelaza. W 1852 roku buduje on
dworek, leśną rezydencję, a okolice nazywa Moją Wolą. W dworku mieścił się zarząd dóbr.
Jeden z raportów myśliwskich księcia z 1858 roku.
Po Powstaniu Kościuszkowskim i trzecim rozbiorze polski jedyną nadzieją
na odzyskanie niepodległości był Napoleon. Jednak po jego klęsce Wielkopolska znalazła się prawnie
w rękach prusaków (Księstwo Poznańskie). Na czele Wielkiego Księstwa Poznańskiego stanął wtedy właściciel dóbr przygodzickich Antoni Henryk Radziwiłł.
W tym okresie powstaje jego siedziba nad stawem Szperek. Od jego imienia nazwana Antoninem. Kiedy na czele
WKP stanął Edward Flotwel, nad wielkopolską zawisło niebiezpieczeństwo wynarodowienia. Tymczasem
omawiane tereny były zamieszkiwane w większości przez polaków.
W 1887 roku z połowy powiatu odolanowskiego utworzono powiat ostrowski.
Dom gościnny w zwierzyńcu - Kuźnica Sośnieńska 1913r..
Dochodzi do pierwszej wojny światowej. Pojawiają się szanse na odzyskanie niepodległości. W 1918 roku
na wieść o abdykacji cesarza Wilhelma II, na terenia powiatu odolanowskiego i ostrowskiego rozpoczeły się pierwsze
demonstracje. Ostrów ogłoszono miastem wolnym. Niebawem wybuchło powstanie wielkopolskie. W bitwach z niemcami
brały udział wiejskie oddziały powstańcze z Granowca, Młynika, Bogdaju, Czarnegolasu. Najcięższą bitwę, bitwę o Granowiec stoczyli powstańcy z Odolanowa, Świecy,
Granowca, Bogdaju i Sulmierzyc w 1919 roku. Wyzwolone zostały prawie wszystkie miejscowości regionu.
W wyniku reorganizacji kościelnej z 1921 roku Sośnie, Chojnik, Cieszyn pozostały w diecezji wrocławskiej.
Herb powiatu Sycowskiego (Gr. Wartemberg)
Wraz z odzyskaniem niepodległości
w 1920 roku granica Wielkopolski została przesunięta na południe. W gminie Sośnie granicę przesunięto do linii miejscowości
Kąty Śląskie, Cieszyn i Konradów. Do 1932 roku gmina Sośnie leżała w powiecie Odolanowskim. Później w Ostrowskim.
Granica po 1920 roku
Podczas gdy zbliżała się II wojna światowa na terenach gminy dochodziło do napięć między Polakami
a społecznością niemiecką. Dodatkowo podsycane były one przez niemieckich pastorów (np. Jerzy Mudrack z Chojnika). Był on działaczem
Deutsche Vereinigung (Zjednoczenie Niemieckie). W 1936 roku Sośnieńskie DV jako pierwsze zostało rozwiązane
za działalność antypolską. Kolejnym niemieckim zrzeszeniem było Verein Deutsche Bauern (ogranizacja skupiająca niemieckich
gospodarzy). Ciekawostką jest, że wśród nich znaleźli się także właściciele Mojej Woli - baronowa Agnes oraz jej następca
Gissbert, który cechował się szczególną antypolskością. Protestował m.in. przeciwko posługiwaniu się językiem polskim.
W Mojej Woli znajdowały się wtedy centrale wielu nielegalnych organizacji politycznych o zabarwieniu
faszystowskim pod dowództwem Gissberta. Prowadziły one swoją działalnośc w całym powiecie.
W czasie trwania wojny w Mojej Woli mieścił się obóz dla polskich jeńców wojennych przekształcony w latach 1945-47
na obóz dla jeńców niemieckich. Ze szczególną bezwzględnością likwidowano działaczy społecznych wśród których
znalazł się np. Antoni Tomaszewski, Jan Pustowski z Granowca czy Adolf Tryumf z Młynika. W jednym z
obozów przebywał ks. Lankau z Bogdaju, któremu udało się przeżyć. Ogromna liczba mieszkańców
była więziona w obozach pracy przymusowej. W Sośniach w budynku szkoły zatrzymano
60 więźniów zatrudnionych przy budowie dróg i kanałów. Istniał też specjalny obóz dla kobiet
zatrudnianych przy pracach ziemnych. Komendantem był Fridrich Bunk. Podobny miejszy obóz
funkcjonował również w Kocinie i Szklarce Śląskiej (folwark Lipskich). Niektórzy mieszkańcy
zostali wywożeni do tzw. Polenreservat w Mikstacie. Ich miejsca zajmowali koloniści niemieccy.
Powstała niemiecka Gmina Sośnie (Suschen) leżąca w tzw. Ostrowskiej Landlaturze. Na czele Wielkopolski
(Wartheland) stanął Artur Greiser autor słów "Niemiec na tej ziemi panem. Polak parobkiem."
Gdy ze wschodu zaczęli zbliżać się rosjanie, wśród ludności niemieckiej nastał niepokój.
Niemcy zaczęli w popłochu uciekać w głąb Rzeszy opuszczając polskie gospodarstwa.
Rosjanie byli bezwzględni. Żołnierzy niemieckich często rozstrzeliwano w lasach. Do takiego wydarzenia doszło m.in.
w okolicach dawnej gajówki Diergardtów przy drodze do Szklarki Śląskiej. Znajduje się tam
mogiła dwóch jeńców niemieckich. Po wyzwoleniu przez armię czerwoną pojedyńcze oddziały niemieckie
często toczyły potyczki z posterunkami milicji.
Podczas II wojny światowej wiele osób poniosło śmierć. Część z nich po wysiedleniu wracała
do swych gospodarstw opuszczonych przez Niemców.
Gmina Sośnie została powołana w 1972 roku. Od 1975 roku należała do woj. Kaliskiego. Obecnie
leży w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrowskim.
ZOBACZ TEŻ HISTORIE WSI:
SOŚNIE
MOŻDŻANÓW
GRANOWIEC
KĄTY ŚLĄSKIE
CIESZYN
KOCINA
KONRADÓW
KUŹNICA KĄCKA
SZKLARKA ŚLĄSKA
TŁUMACZENIA NAZW NA MAPACH NIEMIECKICH:
ZOBACZ
ŹRÓDŁA:
Cykl "Historia południowo-zachodniej części regionu ostrowskiego" - Sośnieńskie ABC
Witryna internetowa www.gross-wartenberg.de
Wywiady z mieszkańcami wsi
i inne
www.sosnie.ovh.org
|
